8-nji ýanwarda Milli Standartlar Komitetiniň web sahypasy GB/T 17350-2024 “Ýörite maksatly ulaglar we ýarym tirkegler üçin klassifikasiýa, at bermek we modelleri düzmek usuly” ýaly 243 milli standartyň tassyklanandygyny we çykarylandygyny yglan etdi. Bu täze standart resmi taýdan 2026-njy ýylyň 1-nji ýanwaryndan güýje girer.
GB/T 17350—2009 “Ýörite maksatly ulaglar we ýarym tirkegler üçin klassifikasiýa, at bermek we model düzmek usuly” köp wagt bäri hereket edýän kanunyň ornuny tutup, 2025-nji ýyl ýörite geçiş döwri hökmünde hyzmat eder. Bu döwürde ýörite maksatly ulag kärhanalary köne standarta laýyklykda işlemegi ýa-da täze standarty öňünden kabul edip, doly durmuşa geçirmek üçin tapgyrlaýyn we tertipli geçip bilerler.
Täze standart ýörite maksatly ulaglaryň düşünjesini, terminologiýasyny we gurluş häsiýetlerini aýdyň kesgitleýär. Ol ýörite maksatly ulaglaryň klassifikasiýasyny sazlaýar, ýörite maksatly ulaglar we ýarym tirkegler üçin gurluş häsiýet kodlaryny we ulanylyş häsiýet kodlaryny kesgitleýär, şeýle hem model düzmegiň usulyny görkezýär. Bu standart ýolda ulanmak üçin niýetlenen ýörite maksatly ulaglaryň we ýarym tirkegleriň dizaýnyna, öndürilmegine we tehniki häsiýetlerine degişlidir.
Täze standart ýörite maksatly ulagy belli işgärleri daşamak, ýörite harytlary daşamak ýa-da inženerçilik ýörite amallary ýa-da belli maksatlar üçin ýöriteleşdirilen enjamlar bilen enjamlaşdyrylan ulag hökmünde kesgitleýär. Standart şeýle hem ýük bölüminiň gurluşlarynyň jikme-jik kesgitlemelerini berýär, olar ýükleri ýüklemek ýa-da ýöriteleşdirilen enjamlary oturtmak üçin dizaýn edilen, öndürilen we tehniki taýdan häsiýetlendirilen ulagyň gurluş bölekleridir. Bu gutu görnüşli gurluşlary, bak görnüşli gurluşlary, göteriji samoswal gurluşlaryny, göteriji we göteriji gurluşlary we ýörite maksatly ulag gurluşlarynyň beýleki görnüşleri bilen birlikde ýörite gurluşlary öz içine alýar.
Ýörite maksatly ulaglaryň klassifikasiýasyna düzediş girizildi we olar aşakdaky kategoriýalara bölündi: ýörite ýolagçy ulaglary, ýörite awtobuslar, ýörite ýük awtoulaglary, ýörite operasiýa ulaglary we ýörite maksatly ulaglar.
Ýörite ýük awtoulaglary kategoriýasynyň içinde standarta aşakdakylar girýär: sowadyjy ýük awtoulaglary, barrel görnüşli hapa ýük awtoulaglary, gysylan hapa ýük awtoulaglary, aýrylyp bilinýän gutu görnüşli hapa ýük awtoulaglary, azyk galyndylary ýük awtoulaglary, öz-özünden ýüklenen hapa ýük awtoulaglary we dokda ýerleşýän hapa ýük awtoulaglary.
Ýörite operasiýa ulaglarynyň kategoriýasyna şunlar girýär: şäher arassaçylyk operasiýa ulaglary, göteriji we göteriji operasiýa ulaglary we adatdan daşary ýagdaýlarda goldaw operasiýa ulaglary.
Mundan başga-da, ýörite maksatly ulaglaryň we ýarym tirkegleriň has jikme-jik beýanyny we klassifikasiýasyny bermek üçin täze standart ýörite maksatly ulaglar we ýarym tirkegler üçin gurluş häsiýetnama kodlaryny we ulanylyş häsiýetnama kodlaryny, şeýle hem ýörite maksatly ulaglar we ýarym tirkegler üçin model toplama usulyny hödürleýär.
“Ýörite maksatly ulaglar we ýarym tirkegler üçin klassifikasiýa, at bermek we model düzmek usuly” awtoulag senagatynyň standart ulgamynda önüme giriş dolandyryşy, ygtyýarnamalary bellige almak, dizaýn we önümçilik, şeýle hem bazar statistikasy üçin esasy tehniki gollanma hökmünde möhüm orun eýeleýär. Täze pudak standartynyň çykarylmagy we ornaşdyrylmagy bilen, ol ýörite maksatly ulaglaryň dizaýny, ylmy-barlag we işläp düzmek, öndürmek, operasiýalary dolandyrmak we bazarda öňe ilerletmek üçin bitewi we ygtyýarly tehniki binýady üpjün eder. Bu bolsa ýörite maksatly ulag senagatynyň standartlaşdyrylmagyny we kadalaşdyrylmagyny netijeli höweslendirer, onuň bäsdeşlige ukyplylygyny we bazar tertibini has-da ýokarlandyrar.
Ýerleşdirilen wagty: 2025-nji ýylyň 9-njy ýanwary
